Το 2ο Γυμνάσιο Καλαμπάκας παρουσίασε τα «Ψηφιακά μονοπάτια της Καλαμπάκας» στο 56ο Πανελλήνιο Δημοσιογραφικό Συνέδριο
Την Κυριακή, 1 Νοεμβρίου 2026, το 2ο Γυμνάσιο Καλαμπάκας συμμετείχε στις εργασίες του 56ου Πανελλήνιου Δημοσιογραφικού Συνεδρίου της Ένωσης Συντακτών Επαρχιακού Τύπου (ΕΣΕΤ), στην αίθουσα «Νίτσα Λιάπη». Το συνέδριο πραγματοποιήθηκε στην Καλαμπάκα από τις 30 Οκτωβρίου έως την 1η Νοεμβρίου 2026, με θέμα «Δημοσιογραφία στην Περιφέρεια: εργασιακό περιβάλλον, τοπική ενημέρωση, τοπική ανάπτυξη».
Το σχολείο μας παρουσίασε το εκπαιδευτικό πρόγραμμα «Ψηφιακά μονοπάτια της Καλαμπάκας: Από το χθες στο σήμερα με οδηγό την τεχνητή νοημοσύνη», το οποίο υλοποιήθηκε κατά το σχολικό έτος 2025/2026, με υπεύθυνο τον φιλόλογο Σπυρίδωνα Βλιώρα και τη συμμετοχή μαθητών του σχολείου.
Την παρουσίαση προλόγισε ο Σπυρίδων Βλιώρας και στη συνέχεια τον λόγο πήραν ο Μακάριος Παπαγεωργίου και η Ελισάβετ Σγάρα, μαθητές της φετινής γʹ γυμνασίου. Οι δύο μαθητές παρουσίασαν την εργασία που εκπονήθηκε κυρίως από μαθητές της περσινής γʹ Γυμνασίου, οι οποίοι φοιτούν πλέον στο λύκειο, αναδεικνύοντας τη συνέχεια της μαθητικής προσπάθειας.
Στην εκδήλωση παρέστησαν η υποδιευθύντρια του σχολείου, Φανή Αποστολίνα, η οποία παρέλαβε τιμητική πλακέτα από το προεδρείο του συνεδρίου για τη συμμετοχή του 2ου γυμνασίου Καλαμπάκας στο συνέδριο, καθώς και η καθηγήτρια Σμαρώ Νάκη.
Η τοπική ιστορία μέσα από την έρευνα και την τεχνολογία
Αφετηρία του προγράμματος ήταν η επιθυμία των μαθητών να γνωρίσουν καλύτερα την ίδια την πόλη της Καλαμπάκας και να συμβάλουν στην ανάδειξη της ιστορίας της. Μέσα από τη συνεργασία σε ομάδες, την επιτόπια γνωριμία με τα μνημεία και την αναζήτηση πληροφοριών στη σχολική και στη δημοτική βιβλιοθήκη, καθώς και στο διαδίκτυο, συγκέντρωσαν και επεξεργάστηκαν υλικό για σημαντικά σημεία ενδιαφέροντος.
Η έρευνά τους περιέλαβε το ναΰδριο του αγίου Αθανασίου, την αρχαία επιγραφή προς τιμήν των αυτοκρατόρων Σεπτιμίου Σεβήρου και Καρακάλλα, την Κωνσταντίειο Σχολή, τον ναό Κοιμήσεως Θεοτόκου Σταγών, το δίδυμο ναΰδριο των αγίων Νικολάου και Αντωνίου, το αρχοντικό του Γιαννάκη Καλαμπάκα, τον ναό του αγίου Βησσαρίωνος και τα αγάλματα του Χριστόδουλου Χατζηπέτρου και του Ευθυμίου Βλαχάβα στην πλατεία Ρήγα Φεραίου.
Οι μαθητές αξιοποίησαν εφαρμογές τεχνητής νοημοσύνης, όπως το ChatGPT και το Gemini, για τη γλωσσική επεξεργασία και την οργάνωση των κειμένων, καθώς και για τεχνική υποστήριξη. Κεντρικό στοιχείο της δουλειάς τους παρέμεινε ο έλεγχος των πληροφοριών στις πηγές και η κριτική αξιολόγησή τους.
Το αποτέλεσμα αποτυπώθηκε σε έναν προσαρμοσμένο διαδραστικό χάρτη, με συνοδευτικά κείμενα για τα μνημεία, ο οποίος είναι διαθέσιμος στην σχετική ιστοσελίδα.
Η μαθητική εισήγηση συνέδεσε τη μελέτη της τοπικής ιστορίας με τη θεματολογία του συνεδρίου: την αξία της τεκμηριωμένης πληροφορίας, τη δυνατότητα των ψηφιακών μέσων να αναδεικνύουν έναν τόπο και τη συμβολή της πολιτιστικής κληρονομιάς στην τοπική ανάπτυξη.
Το κείμενο που παρουσίασαν οι μαθητές
Ακολουθεί το κείμενο της μαθητικής εισήγησης. Οι ενδείξεις ① και ② δηλώνουν την εναλλαγή των δύο ομιλητών.
Ψηφιακά μονοπάτια της Καλαμπάκας
①Είμαστε μαθητές τού 2ου Γυμνασίου Καλαμπάκας και θα σας παρουσιάσουμε μια μαθητική εργασία, που κάναμε στο σχολείο μας, με τίτλο «Ψηφιακά μονοπάτια της Καλαμπάκας: Από το χθες στο σήμερα με οδηγό την τεχνητή νοημοσύνη».
②Η εργασία έγινε το σχολικό έτος 2025/2026, από μαθητές κυρίως της τρίτης γυμνασίου της σχολικής εκείνης χρονιάς, οι οποίοι σήμερα βρίσκονται στο λύκειο. Οπότε την εργασία θα σας παρουσιάσουμε εμείς, που σήμερα βρισκόμαστε στην τρίτη γυμνασίου. Υπεύθυνος καθηγητής ήταν ο φιλόλογος του σχολείου μας Σπυρίδων Βλιώρας.
①Όταν κάποιος ακούει «Καλαμπάκα», σκέφτεται συνήθως τα Μετέωρα. Και δικαίως. Εμείς, όμως, αναρωτηθήκαμε: τι γίνεται με την ίδια την πόλη; Πόσοι επισκέπτες, αφού κατεβούν από τους βράχους, περπατούν στους δρόμους της για να γνωρίσουν την ιστορία της; Πόσοι ξέρουν τι κρύβεται πίσω από μια παλιά επιγραφή, ένα μικρό εκκλησάκι ή ένα σχολικό κτήριο;
②Διαπιστώσαμε ότι έλειπε ένας ολοκληρωμένος ψηφιακός τρόπος να γνωρίσει κανείς τα αξιοθέατα μέσα στην Καλαμπάκα. Μάλιστα, ο υπεύθυνος καθηγητής του προγράμματός μας, ο φιλόλογος Σπυρίδων Βλιώρας, είχε καταθέσει στον Δήμο σχέδιο για μια πλήρη εφαρμογή περιήγησης στην πόλη. Η ιδέα ήταν να παρουσιάζονται όλα τα σημεία ενδιαφέροντος, μαζί με την ιστορία τους και τις δραστηριότητες που θα μπορούσε να κάνει ο επισκέπτης. Όμως ο δήμαρχος αδιαφόρησε και η πρόταση δεν προχώρησε.
①Και αυτό είναι κρίμα. Μια τέτοια εφαρμογή θα μπορούσε να δώσει στον επισκέπτη έναν λόγο να μείνει περισσότερο στην Καλαμπάκα: να περπατήσει στις γειτονιές της, να γνωρίσει τους κατοίκους της, να καθίσει σε ένα καφέ, να φάει ή να ψωνίσει στα τοπικά καταστήματα. Με άλλα λόγια, ο τουρισμός των Μετεώρων θα μπορούσε να συνδεθεί ουσιαστικά με τη ζωή και την οικονομία της πόλης.
②Εμείς δεν μπορούσαμε, στο πλαίσιο μιας σχολικής εργασίας, να φτιάξουμε αυτή την πλήρη εφαρμογή. Μπορούσαμε όμως να κάνουμε μια αρχή. Να διαλέξουμε ορισμένα σημεία, να ερευνήσουμε την ιστορία τους και να τα τοποθετήσουμε σε έναν χάρτη που μπορεί να χρησιμοποιήσει ο καθένας.
①Η δουλειά μας άρχισε με την έρευνα. Αναζητήσαμε πληροφορίες στη σχολική και στη δημοτική βιβλιοθήκη, καθώς και στο διαδίκτυο. Έπρεπε να ξεχωρίσουμε τις χρήσιμες και τεκμηριωμένες πληροφορίες, να τις συγκρίνουμε και να φτιάξουμε κείμενα κατανοητά για κάποιον που ίσως βλέπει αυτά τα μνημεία για πρώτη φορά.
②Συνεργαστήκαμε σε ομάδες και ασχοληθήκαμε με διαφορετικά σημεία της πόλης. Μια δυσκολία ήταν ότι οι πληροφορίες βρίσκονταν διάσπαρτες σε βιβλία, μελέτες και ιστοσελίδες. Κι ενώ πολλοί άνθρωποι εμπιστεύονται το διαδίκτυο για την ενημέρωσή τους για έναν τόπο, διαπιστώσαμε πως υπήρχαν πάρα πολλά λάθη και ανακρίβειες για τα μνημεία που μας ενδιέφεραν.
①Μια τελευταία δυσκολία ήταν η πρόσβαση σε ορισμένα σημεία που απέχουν περισσότερο από το σχολείο. Χρειάστηκε να οργανώσουμε το υλικό μας και να αποφασίσουμε τι είναι πραγματικά σημαντικό να μάθει ο αναγνώστης.
②Στην πορεία χρησιμοποιήσαμε και εφαρμογές τεχνητής νοημοσύνης, όπως το ChatGPT και το Gemini, για τη γλωσσική επεξεργασία και την καλύτερη οργάνωση των κειμένων καθώς και για τη βοήθειά τους σε τεχνικές λεπτομέρειες δημιουργίας της εφαρμογής. Τα στοιχεία, όμως, τα αναζητήσαμε στις πηγές. Μάθαμε έτσι ότι μια πειστική απάντηση στην οθόνη δεν αρκεί: χρειάζεται έλεγχος, κρίση και γνώση του τόπου για τον οποίο γράφουμε. Στη συνέχεια τα σημεία της έρευνάς μας μπήκαν σε έναν προσαρμοσμένο, διαδραστικό χάρτη, που αναρτήθηκε μαζί με τα κείμενα στο διαδίκτυο.
①Ας κάνουμε, λοιπόν, μια μικρή περιήγηση, ακολουθώντας τη διαδρομή που κάναμε με τους συμμαθητές μας. Ξεκινήσαμε κοντά στο σχολείο μας, από την οδό Χατζηπέτρου. Ένα όνομα που βλέπουμε καθημερινά σε μια πινακίδα έγινε η πρώτη αφορμή για την έρευνά μας: ποιος ήταν ο Χατζηπέτρος και γιατί ένας δρόμος της Καλαμπάκας φέρει το όνομά του;
②Λίγο παραπάνω, στην πλατεία Ρήγα Φεραίου, σταθήκαμε μπροστά στα αγάλματα του Χριστόδουλου Χατζηπέτρου και του Ευθυμίου Βλαχάβα. Οι μορφές τους είναι οικείες σε πολλούς από εμάς· η έρευνα, όμως, μας ώθησε να αναζητήσουμε ποιοι ήταν αυτοί οι άνθρωποι και πώς συνδέθηκαν με τους αγώνες και την ιστορία της περιοχής. Έτσι, το όνομα του δρόμου από τον οποίο ξεκινήσαμε συνδέθηκε με ένα πρόσωπο και με την ιστορία του.
①Συνεχίσαμε στο ναΰδριο του αγίου Αθανασίου. Στον χώρο του σώζονται παλαιότερα αρχιτεκτονικά μέλη που χρησιμοποιήθηκαν ξανά. Το μικρό αυτό κτίσμα συνδέεται και με μια δύσκολη στιγμή της νεότερης ιστορίας: μετά την πυρπόληση της Καλαμπάκας το 1943, φιλοξένησε προσωρινά σχολικές τάξεις και, κατά διαστήματα, ανθρώπους που είχαν χάσει τα σπίτια τους. Ένας χώρος λατρείας έγινε έτσι και χώρος μάθησης και καταφύγιο.
②Στη συνέχεια περάσαμε από την οδό Βλαχάβα. Το όνομα που είχαμε συναντήσει λίγο νωρίτερα στο άγαλμα της πλατείας βρισκόταν τώρα μπροστά μας και στην πινακίδα ενός δρόμου. Καταλάβαμε ότι η πόλη θυμάται το παρελθόν της και μέσα από τις ονομασίες των δρόμων της, αρκεί εμείς να σταματήσουμε και να αναρωτηθούμε τι σημαίνουν.
①Επόμενος σταθμός ήταν ο ναός του αγίου Βησσαρίωνος, στο κέντρο της Καλαμπάκας. Η ιστορία του μας μετέφερε στα νεότερα χρόνια και στη συλλογική προσπάθεια κατοίκων και αποδήμων για την ανέγερσή του. Μέσα από αυτή γνωρίσαμε μια άλλη πλευρά της πόλης: τους δεσμούς των ανθρώπων της με τον τόπο τους, ακόμη κι όταν ζούσαν μακριά του.
②Από εκεί προχωρήσαμε στον ναό του αγίου Ιωάννη του Προδρόμου, όπου βρίσκεται εντοιχισμένη μια αρχαία επιγραφή αφιερωμένη στους Ρωμαίους αυτοκράτορες Σεπτίμιο Σεβήρο και Καρακάλλα. Εκεί αναφέρεται η «πόλις Αιγινιέων». Ένα κομμάτι μαρμάρου, που μπορεί εύκολα να προσπεράσει κανείς, γίνεται μαρτυρία για το αρχαίο παρελθόν της Καλαμπάκας.
①Η επιγραφή μάς έφερε μπροστά σε μια λιγότερο γνωστή, ακόμη και στους ντόπιους, περίοδο της ιστορίας της πόλης: τη Ρωμαιοκρατία. Η ρωμαϊκή κυριαρχία εδραιώθηκε στον ελλαδικό χώρο τον 2ο αιώνα π.Χ. και άφησε ίχνη και στον τόπο μας. Αυτή η πλευρά της ιστορίας μας θα μπορούσε να ενδιαφέρει ιδιαίτερα επισκέπτες που γνωρίζουν τον ρωμαϊκό πολιτισμό, αλλά παραμένει ελάχιστα προβεβλημένη.
②Η διαδρομή μας συνεχίστηκε στην Κωνσταντίειο Σχολή, που μας θύμισε πόσο παλιά είναι η φροντίδα για την εκπαίδευση στον τόπο μας. Χτίστηκε το 1893 με δαπάνη του Κωνστάντιου, ηγουμένου της μονής του αγίου Στεφάνου, ο οποίος είχε βοηθήσει και στη μόρφωση άπορων παιδιών. Για εμάς, ως μαθητές, αυτός ο σταθμός είχε ξεχωριστή σημασία: μας συνέδεσε με παιδιά που έζησαν και έμαθαν γράμματα στην ίδια πόλη πολλές γενιές πριν από εμάς.
①Έπειτα επισκεφθήκαμε τον ναό της Κοιμήσεως της Θεοτόκου, την παλαιά μητρόπολη της πόλης. Εδώ συναντήσαμε τους βυζαντινούς Σταγούς. Η αρχιτεκτονική του ναού, οι αγιογραφίες και οι διαδοχικές οικοδομικές του φάσεις μάς επέτρεψαν να δούμε πώς ένα μνημείο αλλάζει και συνεχίζει να ζει επί αιώνες.
②Προχωρήσαμε στο δίδυμο ναΰδριο των αγίων Νικολάου και Αντωνίου. Η αρχιτεκτονική, οι τοιχογραφίες και οι επιγραφές του μας μίλησαν για ανθρώπους της πόλης των περασμένων αιώνων. Διαπιστώσαμε ότι ακόμη και ένα μικρό μνημείο, λιγότερο γνωστό στον επισκέπτη, μπορεί να διασώζει πολύτιμες μαρτυρίες για τη ζωή του τόπου.
①Τελευταίος σταθμός μας ήταν το αρχοντικό του Γιαννάκη Καλαμπάκα. Η ιστορία του μας οδήγησε στα τέλη τού 18ου και στις αρχές τού 19ου αιώνα, σε έναν κόσμο τοπικών αρχόντων, κοινωνικών σχέσεων και συγκρούσεων. Είναι ίσως το πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα του πόσα μπορεί να μας πει για μια πόλη ένα κτήριο, ακόμη κι όταν δεν έχει διατηρηθεί όπως θα θέλαμε. Για αυτό το σημείο δημιουργήσαμε και ένα σύντομο ντοκιμαντέρ, που θα σας δείξουμε σε λίγο.
②Κάθε σημείο που βάλαμε στον χάρτη είναι μια αφορμή να κοιτάξουμε πιο προσεκτικά έναν δρόμο που διασχίζουμε καθημερινά. Η αρχαία πόλη του Αιγινίου, οι βυζαντινοί Σταγοί και η νεότερη Καλαμπάκα συνδέονται με την ιστορία του ίδιου τόπου. Τα ίχνη τους βρίσκονται δίπλα μας και η διαδρομή μάς βοήθησε να τα αναγνωρίσουμε.
①Μέσα από την εργασία μάθαμε να ερευνούμε, να συνεργαζόμαστε, να ελέγχουμε πληροφορίες και να χρησιμοποιούμε την τεχνολογία για έναν συγκεκριμένο σκοπό. Μάθαμε επίσης ότι την τοπική ιστορία μπορούμε να την αναζητήσουμε περπατώντας στην πόλη μας και να τη μοιραστούμε με άλλους.
②Ο χάρτης μας μπορεί να μεγαλώσει. Υπάρχουν ακόμη πολλά αξιοθέατα, ιστορίες, γειτονιές και πιθανές διαδρομές που δεν περιλάβαμε. Θα θέλαμε στο μέλλον να προστεθούν και άλλα σημεία και να γίνει ευκολότερο για κάθε επισκέπτη να ανακαλύπτει την Καλαμπάκα, να βρίσκει πράγματα να κάνει μέσα στην πόλη και να γνωρίζει τους ανθρώπους της.
①Αν πετύχαμε κάτι, ελπίζουμε να είναι αυτό: την επόμενη φορά που θα περάσουμε από ένα παλιό κτήριο, μια επιγραφή ή ένα μικρό ναΰδριο, να μη βιαστούμε να προσπεράσουμε. Να αναρωτηθούμε ποια ιστορία βρίσκεται εκεί και ποιος θα μας τη διηγηθεί.
②Σας ευχαριστούμε που μας ακούσατε. Και τώρα θα σας δείξουμε το σύντομο ντοκιμαντέρ που δημιουργήσαμε για τον τελευταίο σταθμό της διαδρομής μας: το αρχοντικό του Γιαννάκη Καλαμπάκα.
Το ντοκιμαντέρ
