Λατινικά: θέματα πανελληνίων εξετάσεων 2001
2001 (Ημερησίων)
Α. Να μεταφράσετε στο τετράδιό σας το παρακάτω κείμενο:
Et si habet Asia suspicionem quandam luxuriae, Murenam laudare debemus, quod Asiam vidit sed in Asia continenter vixit. Quam ob rem accusatores non Asiae nomen Murenae obiecerunt, ex qua laus familiae, memoria generi, honos et gloria nomini constituta est, sed aliquod flagitium ac dedecus aut in Asia susceptum aut ex Asia deportatum.
(…)
Cum aliquis Sertorio nuntiavisset cervam inventam esse, Sertorius eum iussit tacere; praeterea praecepit ut eam postero die repente in eum locum emitteret, in quo ipse cum amicis futurus esset. Postridie eius diei Sertorius, admissis amicis in cubiculum suum, dixit eis visum in somno sibi esse cervam, quae perisset, ad se reverti. Cum cerva, emissa a servo, in cubiculum Sertorii introrupisset, admiratio magna orta est. [Μονάδες 40]
Β. Παρατηρήσεις
1.α. Να γράψετε τους τύπους που ζητούνται για καθεμιά από τις παρακάτω λέξεις: postero: την αφαιρετική ενικού του συγκριτικού βαθμού στο θηλυκό γένος και την αιτιατική πληθυντικού (και τους δύο τύπους) του υπερθετικού βαθμού στο ουδέτερο γένος. magna: την αιτιατική ενικού του συγκριτικού βαθμού στο αρσενικό γένος και το επίρρημα στον συγκριτικό και στον υπερθετικό βαθμό. [Μονάδες 6] β. aliquod: Να γράψετε την αιτιατική ενικού στα τρία γένη και την ονομαστική πληθυντικού στο αρσενικό και στο θηλυκό γένος. emissa: Να κλίνετε το γερούνδιο. [Μονάδες 9]
2.α. obiecerunt, vidit, constituta est: Να γράψετε τους παραπάνω τύπους στην υποτακτική του ενεστώτα και του παρατατικού (στο πρόσωπο, στον αριθμό και στη φωνή που βρίσκονται). [Μονάδες 6] β. dixit: Να κλίνετε την προστακτική του ενεστώτα και στις δύο φωνές. perisset: Να κλίνετε την οριστική του ενεστώτα στον ενικό αριθμό και την οριστική του παρατατικού στον πληθυντικό αριθμό. introrupisset: Να γράψετε την αιτιατική και την αφαιρετική του σουπίνου. inventam esse: Να κλίνετε την υποτακτική του μέλλοντα της ενεργητικής φωνής (να λάβετε υπόψη το υποκείμενο). [Μονάδες 9]
3.α. Murenam laudare debemus: Να αντικαταστήσετε το debeo + απαρέμφατο με τον αντίστοιχο τύπο της παθητικής περιφραστικής συζυγίας. Να δηλώσετε το ποιητικό αίτιο. [Μονάδες 6] β. ut eam postero die repente in eum locum emitteret: Να αναγνωρίσετε την παραπάνω πρόταση (είδος, εξάρτηση, χρόνος και έγκλιση εκφοράς). [Μονάδες 4] γ. cum aliquis Sertorio nuntiavisset cervam inventam esse: Να χαρακτηρίσετε συντακτικώς τους όρους της παραπάνω πρότασης. [Μονάδες 5]
4.α. admissis amicis: Να μετατρέψετε τη μετοχή στην αντίστοιχή της δευτερεύουσα πρόταση (cum ιστορικός ή διηγηματικός + ρήμα). [Μονάδες 7] β. si habet Asia suspicionem quandam luxuriae, Murenam laudare debemus: Να μετατρέψετε τον υποθετικό λόγο έτσι, ώστε να εκφράζει υπόθεση δυνατή ή πιθανή. [Μονάδες 8]
2001 (Εσπερινών)
Α. Να μεταφράσετε στο τετράδιό σας το παρακάτω κείμενο: Μονάδες 40
**(25)**Cato attulit quodam die in curiam ficum praecocem ex Carthagine ostendensque patribus «Interrogo vos» inquit «quando hanc ficum decerptam esse putetis ex arbore». Cum omnes recentem esse dixissent, «Atqui ante tertium diem» inquit «scitote decerptam esse Carthagine. Tam prope a muris habemus hostem! Itaque cavete periculum, tutamini patriam…».
(…)
**(38)**Caecilia, uxor Metelli, dum more prisco omen nuptiale petit filiae sororis, ipsa fecit omen. Nam in sacello quodam nocte cum sororis filia persedebat expectabatque dum aliqua vox congruens proposito audiretur. Tandem puella, longa mora standi fessa, rogavit materteram, ut sibi paulisper loco cederet. Tum Caecilia puellae dixit: «ego libenter tibi mea sede cedo». Hoc dictum paulo post res ipsa confirmavit.
Β. Παρατηρήσεις
1.α. Να γράψετε την πτώση που ζητείται για καθεμιά από τις παρακάτω συνεκφορές: hanc ficum: την ονομαστική ενικού more prisco: την αιτιατική ενικού omen nuptiale: την αιτιατική πληθυντικού res ipsa: τη δοτική πληθυντικού Μονάδες 8
β. Να γράψετε τον τύπο που ζητείται για καθεμιά από τις παρακάτω λέξεις: praecocem: την ονομαστική ενικού vos: την ίδια πτώση του ίδιου προσώπου στον ενικό αριθμό omnes, nocte: τη γενική πληθυντικού loco: την ονομαστική πληθυντικού mea: τη γενική ενικού (στο γένος που βρίσκεται) sede: την αφαιρετική πληθυντικού Μονάδες 7
2.α.habemus, persedebat, rogavit: Να γράψετε τους παραπάνω τύπους στην υποτακτική (στο πρόσωπο, στον αριθμό, στο χρόνο και στη φωνή που βρίσκονται). Μονάδες 6
β. dixissent: Να κλίνετε την οριστική του μέλλοντα στον ενικό αριθμό στη φωνή που βρίσκεται. fecit: Να κλίνετε την οριστική του ενεστώτα στον πληθυντικό αριθμό στη φωνή που βρίσκεται. audiretur: Να γράψετε την οριστική του παρατατικού στο α' και β' ενικό και στο γ' πληθυντικό πρόσωπο στη φωνή που βρίσκεται. Μονάδες 9
3. Να μεταφέρετε στο τετράδιό σας την παρακάτω άσκηση συμπληρώνοντας τα κενά, ώστε να χαρακτηρίζεται πλήρως η συντακτική λειτουργία των παρακάτω λέξεων του κειμένου: recentem: είναι … . στο … hostem: είναι … . στο … uxor: είναι … . στο … nuptiale: είναι … . στο … puellae: είναι … . στο … Μονάδες 15
4. α. Να χαρακτηρίσετε συντακτικώς τους όρους της παρακάτω πρότασης: Hoc dictum paulo post res ipsa confirmavit. Μονάδες 10,5
β. Να μεταφέρετε στο τετράδιό σας τις λέξεις της στήλης Α και δίπλα στην καθεμιά το συντακτικό χαρακτηρισμό που της αντιστοιχεί από τη στήλη Β, με βάση το κείμενο. Δύο στοιχεία της στήλης Β περισσεύουν. Μονάδες 4,5
A | B |
| prope | αιτιολογική μετοχή |
| fessa | επιρρηματικός προσδιορισμός του τόπου |
| libenter | κατηγορηματική μετοχή |
| αφαιρετική του τρόπου | |
| επιρρηματικός προσδιορισμός του τρόπου |
2001 (Ομογενών)
Α. Να μεταφράσετε στο τετράδιό σας το παρακάτω κείμενο: Μονάδες 40
**(28)**Aesopi nostri Licinus servus tibi notus Roma Athenas fugit. Is Athenis apud Patronem Epicureum paucos menses pro libero fuit, inde in Asiam abiit. Postea Plato quidam Sardianus, cum eum fugitivum esse ex Aesopi litteris cognovisset, hominem comprehendit et in custodiam Ephesi tradidit. Tu hominem investiga, quaeso, summaque diligentia vel Romam mitte vel Epheso rediens tecum deduc.
(…)
**(47)**Iulia, Augusti filia, mature habere coeperat canos, quos legere secrete solebat. Hac re audita Augustus voluit filiam deterrere quominus id faceret. Eo consilio aliquando repente intervenit oppressitque ornatrices. Etsi super vestem earum deprehendit canos, tamen Augustus dissimulavit eos vidisse et aliis sermonibus tempus extraxit, donec induxit mentionem aetatis.
-
Να γράψετε τους τύπους που ζητούνται για καθεμιά από τις παρακάτω λέξεις: paucos: την αιτιατική και την αφαιρετική του ενικού αριθμού στο συγκριτικό και στον υπερθετικό βαθμό στο γένος που βρίσκεται. summa: το θετικό και το συγκριτικό βαθμό στο γένος, στην πτώση και στον αριθμό που βρίσκεται. mature: το συγκριτικό βαθμό του επιρρήματος. legere: όλες τις πτώσεις του γερουνδίου και την αφαιρετική του σουπίνου. aliis: την ονομαστική του ενικού αριθμού στα τρία γένη. Μονάδες 15
-
abiit: Να γράψετε τα τρία πρόσωπα του πληθυντικού αριθμού στην οριστική του ενεστώτα. fuit: Να γράψετε το πρώτο και το δεύτερο πρόσωπο του ενικού αριθμού και το τρίτο πρόσωπο του πληθυντικού αριθμού στην υποτακτική του παρατατικού. cognovisset: Να γράψετε τον ενεστώτα, τον παρατατικό και τον παρακείμενο στο πρόσωπο, στον αριθμό, στην έγκλιση και στη φωνή που βρίσκεται. habere: Να γράψετε το πρώτο και το δεύτερο πρόσωπο του πληθυντικού αριθμού στην υποτακτική του παρατατικού και του υπερσυντελίκου στη φωνή που βρίσκεται. faceret: Να κλίνετε την προστατική του ενεστώτα στη φωνή που βρίσκεται. Μονάδες 15
3. Να μεταφέρετε στο τετράδιό σας τις λέξεις της Στήλης Α και δίπλα στην καθεμιά το συντακτικό χαρακτηρισμό που της αντιστοιχεί από τη Στήλη Β, με βάση το κείμενο. Δύο στοιχεία της Στήλης Β περισσεύουν. Μονάδες 15
Στήλη Α | Στήλη Β |
| postea | υποκείμενο |
| fugitivum | ειδικό απαρέμφατο |
| secrete | κατηγορούμενο |
| re | επιρρηματικός προσδιορισμός του τρόπου |
| deterrere | αφαιρετική της αιτίας |
| επιρρηματικός προσδιορισμός του χρόνου | |
| τελικό απαρέμφατο |
4. Augustus aliis sermonibus tempus extraxit. Να χαρακτηρίσετε συντακτικώς τους όρους της παραπάνω πρότασης. Μονάδες 15
2001 (Δεσμών)
Α. KEIMENO
Sextus Tarquinius pudicitiam Lucretiae, uxoris Collatini, laedit. Maritus et pater et Iunius Brutus eam maestam inveniunt. Illis femina cum lacrimis iniuriam aperit et cultro se ipsam interficit.
Tum Camillus, qui diu apud Ardeam in exilio fuerat propter Veientanam praedam non aequo iure divisam, absens dictator est factus; is Gallos iam abeuntes secutus est: quibus interemptis aurum omne recepit.
Num ad hostem veni et captiva in castris tuis sum? In hoc me longa vita et infelix senecta traxit, ut primum exsulem deinde hostem te viderem? Qui potuisti populari hanc terram, quae te genuit atque aluit? Non tibi ingredienti fines patriae ira cecidit?
Β. ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ
1. α. Στις συνεκφορές: aequo iure, castris tuis: Να γραφούν η γενική και η αιτιατική του αριθμού στον οποίο βρίσκονται. aurum omne, hanc terram: Να γραφούν η γενική και η δοτική του αριθμού στον οποίο βρίσκονται. infelix senecta: Να γραφούν η αιτιατική και η αφαιρετική του αριθμού στον οποίο βρίσκεται.
β. cultro: Να κλιθεί στον ενικό αριθμό. fines: Να γραφούν η ονομαστική του ενικού και η γενική του πληθυντικού αριθμού. illis, ipsam, hoc: Να γραφούν οι πλάγιες πτώσεις στον ενικό αριθμό και στο γένος που βρίσκονται.
2. α. diu: Να γραφούν τα παραθετικά. longa: Να κλιθεί στο συγκριτικό βαθμό του γένους στο οποίο βρίσκεται και στους δύο αριθμούς. infelix: Να γραφεί η αιτιατική του πληθυντικού του ουδετέρου γένους και στους τρεις βαθμούς. Να σχηματιστεί το επίρρημα και να γραφούν τα παραθετικά του. β. interficit: Να κλιθεί το γερούνδιο. abeuntes: Να κλιθεί στο ουδέτερο γένος και στους δύο αριθμούς. ingredienti: Να γραφούν τα απαρέμφατα όλων των χρόνων (να ληφθεί υπόψη το υποκείμενο).
3. laedit: Να γίνει εγκλιτική αντικατάσταση στο δεύτερο πρόσωπο του πληθυντικού αριθμού του μέλλοντα στη φωνή που βρίσκεται (να ληφθεί υπόψη το υποκείμενο). aperit: Να κλιθεί η υποτακτική του παρατατικού στη φωνή που βρίσκεται. absens: Να κλιθεί η υποτακτική του υπερσυντελίκου. factus est: Να γραφεί η ονομαστική του ενικού του γερουνδιακού και στα τρία γένη.interemptis: Να γίνει χρονική αντικατάσταση στο πρώτο πρόσωπο του πληθυντικού αριθμού της υποτακτικής της ενεργητικής περιφραστικής συζυγίας (να ληφθεί υπόψη το υποκείμενο). viderem: Να κλιθεί η προστακτική ενεστώτα στην ενεργητική και στη μέση φωνή. potuisti: Να γίνει χρονική αντικατάσταση στο τρίτο πρόσωπο του πληθυντικού αριθμού της υποτακτικής. populari: Να κλιθεί η υποτακτική του ενεστώτα. cecidit: Να γραφούν η μετοχή του ενεστώτα στην ονομαστική του ενικού και τα απαρέμφατα όλων των χρόνων στη φωνή που βρίσκεται (να ληφθεί υπόψη το υποκείμενο).
- maestam, illis, cultro, exsulem: Να γίνει συντακτική αναγνώριση των όρων. uxoris Collatini: Να μετατραπεί η παράθεση σε δευτερεύουσα πρόταση. Ιllis femina cum lacrimis iniuriam aperit: Να μετατραπεί η ενεργητική σύνταξη σε παθητική. absens: Να αναλυθεί η μετοχή στην αντίστοιχη δευτερεύουσα πρόταση. Qui potuisti populari hanc terram, quae te genuit atque aluit?: Να μετατραπεί ο ευθύς λόγος σε πλάγιο με εξάρτηση από το Mater interrogavit filium.