Λατινικά: θέματα πανελληνίων εξετάσεων 2010
2010 (Ημερησίων)
Α1. Να μεταφράσετε στο τετράδιό σας τα παρακάτω αποσπάσματα: Μονάδες 40
**(23)**Scribonianus arma in Illyrico contra Claudium moverat; fuerat Paetus in partibus eius et, occiso Scriboniano, Romam trahebatur. Erat ascensurus navem; Arria milites orabat, ut simul imponeretur. Non impetravit: conduxit piscatoriam naviculam ingentemque navem secuta est.
(…)
**(47)**Eo consilio aliquando repente intervenit oppressitque ornatrices. Etsi super vestem earum deprehendit canos, tamen Augustus dissimulavit eos vidisse et aliis sermonibus tempus extraxit, donec induxit mentionem aetatis. Tum interrogavit filiam, utrum post aliquot annos cana esse mallet an calva. Cum illa respondisset «ego, pater, cana esse malo», mendacium illi pater obiecit: «Non dubito quin calva esse nolis. Quid ergo non times ne istae te calvam faciant?»
Β1. Nα γράψετε τους τύπους που ζητούνται για καθεμιά από τις παρακάτω λέξεις (Μονάδες 15): partibus: τη γενική πληθυντικού /milites: την κλητική ενικού / ingentem: την ονομαστική πληθυντικού του ουδετέρου γένους στον συγκριτικό βαθμό / ornatrices: την ονομαστική ενικού / vestem: την αφαιρετική ενικού / aliis: τη γενική ενικού στο ίδιο γένος / sermonibus: την ονομαστική ενικού / tempus: την αιτιατική πληθυντικού / mentionem: τη δοτική ενικού / filiam: τη γενική ενικού / annos: την αφαιρετική ενικού / mendacium: τη γενική πληθυντικού / quid: την ονομαστική ενικού του θηλυκού γένους / istae: την αιτιατική ενικού του ουδετέρου γένους / te: τη γενική πληθυντικού στο τρίτο πρόσωπο.
Β2. Nα γράψετε τους τύπους που ζητούνται για καθένα από τους παρακάτω ρηματικούς τύπους (Μονάδες 15): moverat: την αφαιρετική του σουπίνου / fuerat: το τρίτο ενικό πρόσωπο του παρατατικού στην υποτακτική / occiso: το δεύτερο ενικό πρόσωπο του παρακειμένου της οριστικής στην ενεργητική φωνή / orabat: το πρώτο πληθυντικό πρόσωπο του ενεστώτα της υποτακτικής στην ίδια φωνή / imponeretur: το απαρέμφατο του ενεστώτα στην ίδια φωνή / conduxit: το δεύτερο ενικό πρόσωπο του ενεστώτα της προστακτικής στην ίδια φωνή / secuta est: τη γενική του γερουνδίου / intervenit: το τρίτο πληθυντικό πρόσωπο του ενεστώτα της οριστικής. / oppressit: το δεύτερο πληθυντικό πρόσωπο του μέλλοντα της προστακτικής στην ίδια φωνή / deprehendit: το δεύτερο πληθυντικό πρόσωπο του υπερσυντελίκου της υποτακτικής στην ίδια φωνή / extraxit: το πρώτο ενικό πρόσωπο του μέλλοντα της οριστικής στην παθητική φωνή / mallet: το ίδιο πρόσωπο στον ενεστώτα στην ίδια έγκλιση / respondisset: το τρίτο πληθυντικό πρόσωπο του μέλλοντα της οριστικής στην ίδια φωνή / obiecit: το δεύτερο πληθυντικό πρόσωπο του παρατατικού της υποτακτικής στην παθητική φωνή / faciant: το τρίτο πληθυντικό πρόσωπο του παρακειμένου της υποτακτικής στην ίδια φωνή.
Γ1α. Να γίνει πλήρης συντακτική αναγνώριση των παρακάτω λέξεων: Romam, piscatoriam, aliquando, earum, vidisse, tempus, calvam. (Μονάδες 7)
Γ1β. «ne istae te calvam faciant»: να αναγνωρίσετε το είδος της πρότασης (μονάδα1) και τη συντακτική της λειτουργία (μονάδα1) και να αιτιολογήσετε τον τρόπο εισαγωγής της (μονάδες 2), την έγκλιση (μονάδα 1) και τον χρόνο εκφοράς της (μονάδες 3). (Μονάδες 8) Μονάδες 15
Γ2α. «Scribonianus arma in Illyrico contra Claudium moverat»: να μετατρέψετε την ενεργητική σύνταξη σε παθητική. (Μονάδες 3)
Γ2β. «occiso Scriboniano»: να μετατρέψετε τη μετοχή στην αντίστοιχη δευτερεύουσα πρόταση, η οποία να εισάγεται με τον ιστορικό-διηγηματικό σύνδεσμο cum. (Μονάδες 4)
Γ2γ. «ego, pater, cana esse malo»: να μετατρέψετε τον ευθύ λόγο σε πλάγιο με εξάρτηση από τη φράση «Iulia respondit». (Μονάδες 8) Μονάδες 15
2010 (Εσπερινών)
Α1. Να μεταφράσετε στο τετράδιό σας τα παρακάτω αποσπάσματα: Μονάδες 40
**(23)**Aegrotabat Caecina Paetus, maritus Arriae, aegrotabat et filius. Filius mortuus est. Huic Arria funus ita paravit, ut ignoraretur a marito; quin immo cum illa cubiculum mariti intraverat, vivere filium simulabat, ac marito persaepe interroganti, quid ageret puer, respondebat: «Bene quievit, libenter cibum sumpsit».
(…)
**(48)**Cerva alba eximiae pulchritudinis Sertorio a Lusitano quodam dono data erat. Sertorius omnibus persuasit cervam, instinctam numine Dianae, conloqui secum et docere, quae utilia factu essent. Si quid durius ei videbatur, quod imperandum militibus esset, a cerva sese monitum esse praedicabat. Ea cerva quodam die fugit et perisse credita est.
Παρατηρήσεις
Β1. α. Να γράψετε τους τύπους που ζητούνται για καθεμιά από τις παρακάτω συνεκφορές: ea cerva: τη γενική και αιτιατική του ενικού αριθμού. quodam die: την ονομαστική και αφαιρετική του πληθυντικού αριθμού. (μονάδες 8)
Β1. β. Να γράψετε τον τύπο που ζητείται για καθεμιά από τις παρακάτω λέξεις: maritus: τη γενική του πληθυντικού αριθμού. / huic:
την αιτιατική του ενικού αριθμού στο ίδιο γένος. / funus: την ονομαστική του πληθυντικού αριθμού./ bene: τον συγκριτικό βαθμό. / utilia: την αφαιρετική του ενικού αριθμού στο ίδιο γένος. / durius: τη δοτική του ενικού αριθμού του υπερθετικού βαθμού στο ίδιο γένος. / militibus: την αιτιατική του πληθυντικού αριθμού. (μονάδες 7) Μονάδες 15
Β2. α. Να γράψετε τον τύπο που ζητείται για καθένα από τα παρακάτω ρήματα: ignoraretur: το ίδιο πρόσωπο της υποτακτικής του ενεστώτα στην ίδια φωνή. / ageret: το β΄ ενικό πρόσωπο της υποτακτικής του παρακειμένου στην ίδια φωνή. / sumpsit: το α΄ πληθυντικό πρόσωπο της οριστικής του μέλλοντα στην ίδια φωνή. / persuasit: το ίδιο πρόσωπο της υποτακτικής του παρατατικού στην ίδια φωνή. / essent: το β΄ πληθυντικό πρόσωπο της οριστικής του υπερσυντελίκου. (μονάδες 10)
Β2. β. docere: να γράψετε την αφαιρετική του σουπίνου και το γερούνδιο σε όλες τις πτώσεις. (μονάδες 5) Μονάδες 15
Γ1. α. Να χαρακτηρίσετε πλήρως τη συντακτική λειτουργία των παρακάτω όρων: maritus, filium, cibum, utilia, die, perisse. (μονάδες 12)
Γ1. β. Arria funus paravit: να μετατρέψετε την ενεργητική σύνταξη σε παθητική. (μονάδες 3) Μονάδες 15
Γ2. α. ut ignoraretur a marito: να αναγνωρίσετε το είδος της παραπάνω πρότασης (μονάδα 1), να αιτιολογήσετε τον τρόπο εισαγωγής της (μονάδα 1), την έγκλιση (μονάδες 2) και τον χρόνο εκφοράς της (μονάδες 3). (μονάδες 7)
Γ2. β. Cerva alba eximiae pulchritudinis Sertorio a Lusitano quodam data erat: να γίνει πλήρης συντακτική αναγνώριση των όρων της παραπάνω πρότασης. (μονάδες 8) Μονάδες 15
2010 (Επαναληπτικές Ημερησίων)
Α1. Να μεταφράσετε στο τετράδιό σας τα παρακάτω αποσπάσματα: Μονάδες 40
**(36)**Nam cum ad eum magnum pondus auri publice missum attulissent, ut eo uteretur, vultum risu solvit et protinus dixit: «Supervacaneae, ne dicam ineptae, legationis ministri, narrate Samnitibus Manium Curium malle locupletibus imperare quam ipsum fieri locupletem; et mementote me nec acie vinci nec pecunia corrumpi posse».
(…)
**(41)**Quin, homo inepte, taces, ut consequaris, quod vis? Sed antiquitatem tibi placere dicis, quod honesta et bona et modesta sit. Sic ergo vive, ut viri antiqui, sed sic loquere, ut viri aetatis nostrae; atque id quod a C. Caesare scriptum est, habe semper in memoria et in pectore: «tamquam scopulum, sic fugias verbum insolens atque inauditum».
Παρατηρήσεις
Β1. Nα γράψετε τους τύπους που ζητούνται για καθεμιά από τις παρακάτω λέξεις: magnum: την αφαιρετική ενικού του συγκριτικού βαθμού στο ίδιο γένος pondus: τη γενική ενικού eo: την αιτιατική πληθυντικού στο ίδιο γένος vultum: τη γενική πληθυντικού ineptae: την ίδια πτώση, στον ίδιο αριθμό και γένος, στον υπερθετικό βαθμό legationis: την ίδια πτώση στον άλλο αριθμό ministri: την κλητική ενικού ipsum: τη γενική ενικού στο ίδιο γένος locupletem: την ονομαστική ενικού acie: τη δοτική ενικού bona: το αντίστοιχο επίρρημα στο συγκριτικό βαθμό antiqui: την αφαιρετική στον ίδιο αριθμό και γένος στο συγκριτικό βαθμό nostrae: την αιτιατική πληθυντικού στο ίδιο γένος στο δεύτερο πρόσωπο για έναν κτήτορα pectore: την αιτιατική ενικού insolens: την ίδια πτώση στο ίδιο γένος στον άλλον αριθμό Μονάδες 15
Β2. Nα γράψετε τους τύπους που ζητούνται για καθένα από τους παρακάτω ρηματικούς τύπους: missum: το γερουνδιακό στην ονομαστική ενικού του θηλυκού γένους uteretur: τη δοτική του γερουνδίου solvit: την αφαιρετική του σουπίνου narrate: το πρώτο πληθυντικό πρόσωπο της υποτακτικής παρατατικού στην ίδια φωνή fieri: το τρίτο ενικό πρόσωπο της υποτακτικής ενεστώτα στην ίδια φωνή vinci: το απαρέμφατο μέλλοντα στην ίδια φωνή corrumpi: το δεύτερο πληθυντικό πρόσωπο της οριστικής παρακειμένου στην ενεργητική φωνή posse: το τρίτο πληθυντικό πρόσωπο της οριστικής του συντελεσμένου μέλλοντα consequaris: το δεύτερο πληθυντικό πρόσωπο της προστακτικής του ενεστώτα vis: το απαρέμφατο ενεστώτα placere: το τρίτο πληθυντικό πρόσωπο της οριστικής μέλλοντα στην ίδια φωνή vive: την αιτιατική ενικού της μετοχής ενεστώτα στο αρσενικό γένος loquere: τη δοτική ενικού της μετοχής μέλλοντα στο ουδέτερο γένος scriptum est: το τρίτο ενικό πρόσωπο του παρατατικού στην ίδια έγκλιση και φωνή fugias: το δεύτερο ενικό πρόσωπο της προστακτικής ενεστώτα στην ίδια φωνή Μονάδες 15
Γ1α. Να γίνει πλήρης συντακτική αναγνώριση των παρακάτω λέξεων: risu, legationis, imperare, locupletem, tibi, nostrae, semper (Μονάδες 7)
Γ1β. «habe semper in memoria et in pectore»: να εκφράσετε την απαγόρευση και με τους δύο τρόπους. (Μονάδες 4)
Γ1γ. «ut eo uteretur»: να αποδώσετε τον προσδιορισμό του σκοπού με τους άλλους τρόπους. (Μονάδες 4) Μονάδες 15
Γ2α. «quod a C. Caesare scriptum est»: να μετατρέψετε την παθητική σύνταξη σε ενεργητική. (Μονάδες 2)
Γ2β. «cum ad eum magnum pondus auri publice missum attulissent»: να αναγνωρίσετε το είδος της παραπάνω πρότασης (μονάδα 1), να αιτιολογήσετε τον τρόπο εισαγωγής (μονάδες 2), την έγκλιση και τον χρόνο εκφοράς της (μονάδες 2). (Μονάδες 5)
Γ2γ. «Sed antiquitatem tibi placere dicis, quod honesta et bona et modesta sit»: να μετατρέψετε τον πλάγιο λόγο σε ευθύ. (Μονάδες 8) Μονάδες 15
2010 (Επαναληπτικές Εσπερινών)
Α1. Να μεταφράσετε στο τετράδιό σας τα παρακάτω αποσπάσματα: Μονάδες 40
**(32)**Pleni omnes sunt libri, plenae sapientium voces, plena exemplorum vetustas; quae iacerent in tenebris omnia, nisi litterarum lumen accederet. Quam multas imagines fortis-simorum virorum —non solum ad intuendum, verum etiam ad imitandum— scriptores et Graeci et Latini nobis reliquerunt!
(…)
**(43)**Num ad hostem veni et captiva in castris tuis sum? In hoc me longa vita et infelix senecta traxit, ut primum exsulem deinde hostem te viderem? Qui potuisti populari hanc terram, quae te genuit atque aluit? Non tibi ingredienti fines patriae ira cecidit? Quamvis infesto et minaci animo perveneras, cur, cum in conspectu Roma fuit, tibi non succurrit: «intra illa moenia domus ac penates mei sunt, mater coniunx liberique»?
Παρατηρήσεις
Β1. α. Να γράψετε τους τύπους που ζητούνται για καθεμιά από τις παρακάτω συνεκφορές: fortissimorum virorum: την ονομαστική και την αιτιατική του ενικού αριθμού. hanc terram: τη γενική και τη δοτική του πληθυντικού αριθμού. (μονάδες 8)
Β1. β. Να γράψετε τον τύπο που ζητείται για καθεμιά από τις παρακάτω λέξεις: libri: την κλητική του ενικού αριθμού. lumen: την αιτιατική του πληθυντικού αριθμού. longa: το επίρρημα στον θετικό βαθμό. quae: την αιτιατική του ενικού αριθμού στο ίδιο γένος. infesto: την αφαιρετική του ενικού αριθμού του συγκριτικού βαθμού στο ίδιο γένος. minaci: την ονομαστική του πληθυντικού αριθμού στο ουδέτερο γένος. mater: τη γενική του πληθυντικού αριθμού. (μονάδες 7) Μονάδες 15
Β2. α. Να γράψετε τον τύπο που ζητείται για καθέναν από τους παρακάτω ρηματικούς τύπους: accederet: το ίδιο πρόσωπο της οριστικής του μέλλοντα στην ίδια φωνή. imitandum: το β΄ πληθυντικό πρόσωπο της οριστικής του ενεστώτα. traxit: το α΄ πληθυντικό πρόσωπο της οριστικής του παρατατικού στη μέση φωνή. viderem: το γ΄ πληθυντικό πρόσωπο της υποτακτικής του ενεστώτα στην ίδια φωνή. potuisti: το β΄ ενικό πρόσωπο της υποτακτικής του υπερσυντελίκου. (μονάδες 10)
Β2. β. genuit: να γράψετε το απαρέμφατο του ενεστώτα στην ενεργητική φωνή και το γερούνδιο σε όλες τις πτώσεις. (μονάδες 5) Μονάδες 15
Γ1. α. Να χαρακτηρίσετε πλήρως τη συντακτική λειτουργία των παρακάτω όρων: sapientium, multas, nobis, exsulem, deinde, populari. (μονάδες 12)
Γ1. β. Στην παρακάτω πρόταση να μετατρέψετε την ενεργητική σύνταξη σε παθητική: imagines scriptores reliquerunt. (μονάδες 3) Μονάδες 15
Γ2. α. Να αναγνωρίσετε το είδος της παρακάτω πρότασης (μονάδα 1), να αιτιολογήσετε τον τρόπο εισαγωγής της (μονάδα 1), την έγκλιση (μονάδες 2) και τον χρόνο εκφοράς της (μονάδες 3): ut primum exsulem deinde hostem te viderem. (μονάδες 7)
Γ2. β. Να γίνει πλήρης συντακτική αναγνώριση των όρων των δύο παρακάτω προτάσεων: num captiva in castris tuis sum? intra moenia penates mei sunt. (μονάδες 8) Μονάδες 15
2010 (Ομογενών)
Α. Να μεταφράσετε το παρακάτω κείμενο στη νέα ελληνική γλώσσα: Μονάδες 40
**(31)**Tum adulescens, viribus suis confisus et cupiditate pugnandi permotus, iniussu consulis in certamen ruit; et fortior hoste, hasta eum transfixit et armis spoliavit. Statim hostes fuga salutem petiverunt. Sed consul, cum in castra revertisset, adulescentem, cuius opera hostes fugati erant, morte multavit.
(…)
**(34)**Cum Africanus in Literno esset, complures praedonum duces forte salutatum ad eum venerunt. Tum Scipio, cum se ipsum captum venisse eos existimasset, praesidium domesticorum in tecto conlocavit. Quod ut praedones animadverterunt, abiectis armis ianuae appropinquaverunt et clara voce Scipioni nuntiaverunt (incredibile auditu!) virtutem eius admiratum se venisse.
Β1. Να γράψετε τους τύπους που ζητούνται για καθεμιά από τις παρακάτω λέξεις: viribus: τη γενική πληθυντικού cupiditate: την κλητική ενικού certamen: την αιτιατική πληθυντικού fortior: την αφαιρετική ενικού του ίδιου γένους στον θετικό βαθμό cuius: την ίδια πτώση του ίδιου γένους στον πληθυντικό αριθμό morte: την ονομαστική ενικού complures: την αφαιρετική στον ίδιο αριθμό ipsum: τη δοτική στον ίδιο αριθμό και στο ίδιο γένος eos: την αιτιατική του ενικού στο ουδέτερο γένος praesidium: την κλητική του πληθυντικού domesticorum: την αιτιατική στον ίδιο αριθμό praedones: την ονομαστική του ενικού clara: το επίρρημα στον συγκριτικό βαθμό voce: τη γενική πληθυντικού incredibile: την ίδια πτώση του ίδιου γένους στον πληθυντικό αριθμό. Μονάδες 15
Β2. Να γράψετε τους τύπους που ζητούνται για καθένα από τους παρακάτω ρηματικούς τύπους: confisus: το β΄ ενικό πρόσωπο του ενεστώτα στην οριστική pugnandi: το α΄ πληθυντικό πρόσωπο του παρακειμένου στην υποτακτική στην ίδια φωνή permotus: το γ΄ πληθυντικό πρόσωπο του μέλλοντα στην οριστική στην ενεργητική φωνή ruit: το α΄ ενικό πρόσωπο του υπερσυντελίκου στην οριστική στην ίδια φωνή transfixit: την αφαιρετική του σουπίνου petiverunt: το απαρέμφατο του μέλλοντα στη μέση φωνή fugati erant:το β΄ ενικό πρόσωπο του ενεστώτα στην προστακτική στην ίδια φωνή esset: το γ΄ πληθυντικό πρόσωπο του συντελεσμένου μέλλοντα στην οριστική venerunt: τη δοτική του γερουνδίου captum: το γ΄ πληθυντικό πρόσωπο του μέλλοντα στην προστακτική στην ενεργητική φωνή conlocavit: το β΄ πληθυντικό πρόσωπο του παρατατικού στην υποτακτική στη μέση φωνή animadverterunt: το απαρέμφατο του ίδιου χρόνου στην ίδια φωνή abiectis: το γ΄ενικό πρόσωπο του ενεστώτα στην υποτακτική στην ενεργητική φωνή auditu: το α΄ πληθυντικό πρόσωπο του παρατατικού στην οριστική στη μέση φωνή admiratum: το α΄ενικό πρόσωπο του ενεστώτα στην οριστική. Μονάδες 15
Γ1α. Να γίνει πλήρης συντακτική αναγνώριση των παρακάτω λέξεων: viribus, pugnandi, hasta, salutatum, Quod. (μονάδες 10)
Γ1β. hoste: να αποδοθεί ο β΄όρος σύγκρισης με τον άλλον τρόπο. (μονάδες 5). Μονάδες 15
Γ2α. cum se ipsum captum venisse eos existimasset: να αναγνωρίσετε το είδος της πρότασης (μονάδα 1), να δικαιολογήσετε την έγκλιση (μονάδες 2) και τον χρόνο εκφοράς (μονάδες 2).
Γ2β. Statim hostes fuga salutem petiverunt: να μετατρέψετε την ενεργητική σύνταξη σε παθητική. (μονάδες 6).
Γ2γ. Scipio praesidium domesticorum in tecto conlocavit: να εξαρτηθεί η πρόταση από τη φράση Scriptor dicit. (μονάδες 4). Μονάδες 15